BİTKİSEL DOKULAR

Bitkisel Dokular: Bitkisel Dokular: Sürgen (meristem) ve değişmez dokular olarak ikiye ayrılır.

1.Meristem doku: Sürekli bölünebilme özelliğindedir. Hücreleri canlı, ince zarlı, bol sitoplazmalı, büyük çekirdekli ve kofulsuzdur. Hücre arası boşlukları yoktur. Gelişme ve farklılaşmayı sağlarlar. Boyca uzamayı sağlayan birincil meristem ve kalınlaşmayı sağlayan ikincil meristem olarak iki çeşittir.

a-Birincil meristem: Bitkinin ömrü boyunca bölünür. Gövde , dal ve kök uçlarında bulunur. Büyüme noktaları gövde ve dallarda koruyucu yaprakla kökte ise kaliptra ile örtülüdür. Bitkinin boyuna uzamasını sağlar.

Şekil: Bir bitkide büyüme bölgeleri

b-İkincil meristem: Değişmez dokunun sonradan bölünme yeteneği kazanmasıyla oluşur. Kambiyum ve mantar meristemi olup enine büyüyüp kalınlaşmayı ve yaş halkalarının oluşmasını sağlar.

2.Değişmez  dokular: Birincil ve ikincil meristem dokuların oluşturduğu bölünme yeteneğini kaybeden dokulardır. Hücre duvarında odun ve mantar özü biriktiğinden kalınlaşmıştır. Yapı ve görevlerine göre parankima, koruyucu, iletim, destek ve salgı dokusu olmak üzere beşe ayrılır.

a-Parankima (temel doku): Bitkilerde diğer doku ve organların arasını doldurur. Hücreleri canlı, ince zarlı, bol sitoplazmalıdır. Yaptıkları işe göre 4 parankima dokusu bulunur.

-Özümleme parankiması:Fotosentezle organik besin yapan palizat parankimasını içerir.

-Havalandırma parankiması:Bitkinin gaz alışverişine yardımcı olur.

-İletim parankiması:İletim dokusuna madde taşır.

-Depo parankiması:Bitkilerin kök, gövde, tohum ve meyvelerinde besin depo eder.

b-Koruyucu doku: Bitkileri dış etkilere karşı korur, su ve besin kaybını önler. Hücreleri aralıksız dizilmiş ve klorofilsizdir. Epidermis ve periderm olarak ikiye ayrılır.

Epidermis:Bitkilerin genç bölgeleri ve yapraklarını örter. Kütikula denen ve su kaybını engelleyen tabakayı yapar. Epidermis hücreleri farklılaşarak çeşitli görevleri olan tüyleri ve stomayı oluşturur.

Stoma:Bitkilerde gaz alışverişini ve terlemeyi sağlar. Epidermis hücreleri arasındaki bol kloroplastlı hücrelerdir.

Periderm:Bitkinin yaşlı kısımlarında epidermis mantar dokuya bırakır.

c-İletim dokusu: Bitkilerde madde taşınımını sağlar. Odun borusu (ksilem) ve soymuk borusu (floem) olarak ikiye ayrılır.

Odun boruları cansız olup, su ve mineralleri tek yönlü taşırlar. Hücre zarları eriyip üst üste dizildiğinden boru şeklinde gözükürler.

Soymuk boruları canlıdır. Kökten yaprağa çift yönlü taşırlar. Sitoplazma ve çekirdekleri kenara çekilip, orta kısımları üst üste gelince kalburlu boru halini alır. Kalburlu  boruların yanında bol sitoplazmalı arkadaş hücreleri bulunur.

d-Destek doku: Bitkiye desteklik sağlayan dokudur. Çok yıllık bitkilerde bu destek pek ve sert dokudan oluşan destek doku tarafından sağlanır.

Pek doku Canlıdır. Büyümekte olan genç bitkilerde, yapraklarda, çiçeklerde, meyve saplarında ve bazı otsu bitkilerin gövdelerinde bulunur.

Sert doku:Cansız hücrelerden oluşur. Bütün çeperleri selüloz ve lignin birikmesiyle kalınlaşmıştır. Taş hücrelerinden oluşur (ayva, armut, ceviz...)

e-Salgı doku: Salgı yapan hücrelerden oluşur. Isırganın yakıcı tüyleri korumayı sağlar, çiçekteki bal özü tozlaşmaya yardımcı olur. Böcekçil bitkilerde sindirim özsuyu böcekleri sindirir.